Czwarty tom rocznika

„Mała Ojczyzna” to publikacja tworzona przez mieszkańców dla mieszkańców gminy Sępólno. Każdy, kto chce podzielić się z innymi ciekawą historią, swoją wiedzą czy odkryciem, może współtworzyć tę publikację. Czwarty numer pod redakcją Łukasza Jakubowskiego, historyka zatrudnionego w sępoleńskiej bibliotece, ma aż 143 strony i zawiera 10 różnych artykułów. Z najnowszego rocznika dowiemy się więcej na temat sępoleńskiej synagogi, która znajdowała się przy obecnej ulicy Hallera. Do tej pory znaliśmy tylko jej zewnętrzny wygląd, ale dzięki unikatowej pocztówce znalezionej w archiwach instytutu Jad Waszem teraz możemy zobaczyć, jak wyglądała w środku. Autorami tekstu o sępoleńskiej bożnicy są doktor Eleonora Bergman, dyrektor Żydowskiego Uniwersytetu im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie, oraz Przemysław Nowicki z Polskiego Towarzystwa Studiów Żydowskich. 

– Kiedy z moimi współpracownikami przygotowywaliśmy katalog zachowanych zabytków żydowskich, zamarzyło się nam wydanie katalogu zabytków niezachowanych. To się nie udało. O sępoleńskiej synagodze nawet nie wiedziałam. Była to również okazja do głębszego przyjrzenia się społeczności żydowskiej w Sępólnie – mówiła doktor Eleonora Bergman, która przyjechała na spotkanie promujące nowy rocznik, które odbyło się w czwartek w Bibliotece Publicznej im. Jarosława Iwaszkiewicza w Sępólnie.

Biografię urodzonego w Sępólnie profesora Jana Golińskiego przedstawia Martyna Engeset-Poghraniczna. Z kolei Dawid Prochowski pisze o kłopotach komunikacyjnych Sępólna w XIX wieku. Okazuje się, że również wtedy, mimo budowy linii kolejowej, miasto było komunikacyjnie wykluczone. Po raz pierwszy do grona twórców „Małej Ojczyzny” dołączyła osoba z zagranicy - Winsone Lee, antropolog uniwersytetu w Hong Kongu, obecnie pracująca w Uniwersytecie Warszawskim, przedstawia wyniki badań archeologicznych prowadzonych przy kościele parafialnym w Sępólnie. W 2021 roku podczas prac prowadzonych w ramach rewitalizacji starego centrum miasta odkryto liczne pochówki. Trafiły one do Warszawy. W dalszej części publikacji Łukasz Jakubowski pisze o procesie likwidacji Jeziora Młyńskiego w Sępólnie, czyli terenu dzisiejszego Placu Przyjaźni. O historii Teklanowa pisze Leszek Skaza, a o Lutówku, którego już nie ma, Piotr Przewoski. Autorem felietonu o obcokrajowcach w Sępólnie jest miejscowy radny Robert Czerechowski. Daniel Nita kontynuuje swoje odkrycia dotyczące zbrodni z 1945 roku, kiedy to sowieccy żołnierze zamordowali Władysława Manię, który stanął w obronie gwałconych kobiet. Dzięki synowi pana Władysława i Danielowi ta arcyciekawa historia została odkłamana, a ofiara „ruskiej dziczy” godnie upamiętniona. Wszystko zaczęło się od artykułu „Wiadomości Krajeńskich” pt. „Tajemnica sowieckiego mordu w Świdwiu”. Pod zagadkowym tytułem „Pozbierać ziarna Sezamu” kryje się historia sępoleńskiego placu zabaw „Sezam” przy ulicy Sienkiewicza, który był cmentarzem ewangelickim. Zbieraniem ziaren historii zajął się kolejny młody radny Kajetan Wiese. 

Część wymienionych autorów była obecna na czwartkowym spotkaniu i osobiście mogła zachęcić czytelników do sięgnięcia po „Małą Ojczyznę”. Publikacja stała się wolną trybuną, na której każdy mieszkaniec może podzielić się z innymi swoją wiedzą nie tylko historii, ale również o ludziach związanych z gminą Sępólno, o jej przyrodzie czy architekturze. Okazuje się, że wokół nas jest tyle fascynujących historii, a ile pozostaje wciąż nieodkrytych?